1

Tôi không thể nói lúc nào mình cũng hết lòng ngưỡng mộ Raymond West. Tôi biết anh ta là một tiểu thuyết gia nổi tiếng đồng thời là nhà thơ tên tuổi. Thơ anh ta theo phong cách hiện đại, không có lấy một chữ viết hoa nào. Truyện anh ta thì toàn những nhân vật khó ưa và sống cuộc đời tối tăm ảm đạm.

Với ‘dì Jane’, tình thương mến của nhà văn tỏ ra có đôi chút ban phát, anh ta thường bóng gió đây là người họ hàng cuối cùng còn sót lại của mình. Còn bà Marple thì lắng nghe cháu trai mình nói chuyện với vẻ tâng bốc, và nếu thỉnh thoảng bà nháy mắt vì thấy buồn cười thì tôi chắc chắn anh ta cũng chẳng nhận ra.

Anh chàng lập tức xán lại bên Griselda xun xoe. Họ trao đổi về kịch hiện đại, rồi từ đó bàn tiếp về phong cách trang trí hiện đại. Griselda giả vờ cười nhạo Raymond West, nhưng tôi nghĩ nàng đã thực sự bị cuốn vào cuộc trò chuyện với anh ta.

Trong suốt câu chuyện (chán ngắt) giữa tôi và bà Marple, chốc chốc tôi lại loáng thoáng nghe anh ta lặp đi lặp lại rằng “bà ở đây chẳng khác nào chôn vùi cuộc đời.” Điều ấy cuối cùng làm tới phát cáu. Tôi buột miệng hỏi:

“Anh nghĩ chúng tôi sống ở đây là thiếu thốn trăm bề sao?”

“Tôi xem cái làng St. Mary Mead này chẳng hơn gì chốn bùn lầy nước đọng,” Raymond West ve vẩy điếu thuốc lá và lên giọng hách dịch. Anh ta nhìn chúng tôi chờ đợi sự phản ứng, nhưng tôi nghĩ anh ta có phần thất vọng vì chẳng ai tỏ ra bực mình!

“Ví von thế chẳng hay ho chút nào đâu Raymond,” bà Marple nhấn mạnh. “Một giọt nước ao tù khi soi lên kính hiển vi là cả một thế giới sống động đấy cháu ạ.”

“Sống như thế chỉ là — cho có sống mà thôi,” tiểu thuyết gia đáp.

“Cuộc sống ở đâu cũng như thế cả, đúng không nào?” bà Marple nói.

“Dì cũng tự ví mình như một sinh vật ở chốn bùn lầy nước đọng này sao, dì Jane?”

“Cháu ạ, dì nhớ trong cuốn sách mới xuất bản của cháu, cháu có viết một ý tương tự như thế mà.”

Không anh chàng khôn ngoan nào lại muốn người khác trích dẫn tác phẩm của mình để chống lại mình. Raymond West cũng không ngoại lệ.

“Điều đó thì hoàn toàn khác,” anh ta ngắt lời.

“Xét cho cùng, cuộc sống ở bất cứ nơi đâu cũng đều giống nhau cả,” bà Marple điềm tĩnh nói. “Cháu biết đó, con người ta sinh ra rồi lớn lên — gặp gỡ nhau — bon chen tranh đoạt — cưới nhau rồi sinh con đẻ cái…”

“Và cuối cùng thì chết,” Raymond West tiếp. “Nhưng không phải bao giờ cũng lìa đời kèm theo giấy chứng tử. Có khi chết từ lúc đang còn sống.”

“Nhân thể nói vể cái chết,” Griselda xen vào, “ông có biết ở đây vừa xảy ra vụ án mạng không?”

Raymond West vung vẩy điếu thuốc lá như để xua đi chuyện chết chóc:

“Giết người là việc thô bạo, tôi chẳng quan tâm.”

Câu này nghe không lọt tai tôi. Người ta nói cả thế giới này ai cũng quan tâm đến chuyện yêu đương — áp dụng câu tục ngữ ấy vào cái chết thì cũng không ai không quan tâm đến án mạng. Người bình thường như Griselda và tôi có thể chấp nhận sự việc, nhưng một nhà văn như Raymond West thì không thể nghe tin này mà làm ra vẻ thờ ơ được. Tuy nhiên, bà Marple đã vô tình tố cáo thằng cháu mình: “Suốt bữa ăn tối Raymond và tôi không bàn bạc gì khác ngoài chuyện này.”

“Cháu rất quan tâm đến mọi tin tức địa phương,” Raymond vội nói rồi mỉm cười vẻ ban ơn và khoan dung với bà Marple.

“Ông có ý kiến gì không, ông West?” Griselda hỏi.

“Về mặt logic, chỉ duy nhất một người có thể giết Protheroe,” Raymond West lại ve vẩy điếu thuốc lá.

“Ai cơ?” Griselda hỏi.

Chúng tôi chăm chú bám lấy từng lời của anh ta với vẻ tâng bốc.

“Mục sư chứ ai,” Raymond chĩa ngón tay về phía tôi ra chiều kết tội.

Tôi kinh ngạc há hốc mồm.

“Tất nhiên tôi biết mục sư không giết người,” anh ta nói. “Cuộc đời không bao giờ như ta mong muốn. Nhưng cứ nghĩ về tấn thảm kịch mà xem — người quản lý tài sản nhà thờ bị mục sư sát hại ngay trong nhà mục vụ. Quá thích hợp và tuyệt vời!”

“Nhưng động cơ là gì mới được?” tôi gặng hỏi.

“À! Điều này thật thú vị.” Anh ta ngồi thẳng lên, để rơi điếu thuốc. “Là do mặc cảm tự ti, tôi nghĩ thế. Tôi muốn viết truyện về vụ này. Có thể đã quá nhiều ức chế. Mặc cảm dồn nén ngày này sang tháng nọ, năm nọ đến năm kia. Ông ta trông thấy người đàn ông ấy nắm giữ công quỹ nhà thờ — mang nó lên ban thờ — trong các buổi họp mặt của tín hữu — các cuộc dã ngoại của đội đồng ca nam. Ông ta luôn luôn ghét người ấy — nhưng luôn phải kiềm chế ác cảm của mình, vì điều đó trái với tinh thần Cơ Đốc. Rồi ác cảm ấy cứ ngấm ngầm âm ỉ, cho đến một ngày…”

Anh ta huơ tay, còn Griselda quay sang tôi:

“Mình có bao giờ cảm thấy giống như thế không Len?”

“Không bao giờ,” tôi thật thà đáp.

“Thế mà tôi nghe nói cách đây không lâu mục sư đã rủa Protheroe chết quách đi cho xong,” bà Marple bình phẩm.

(Cái thằng quỷ Dennis! Nhưng lẽ tất nhiên tôi nói thế là sai quá rồi!)

“Quả là tôi có nói thế. Tôi biết đó là lời ngu xuẩn, nhưng sáng hôm ấy thực sự tôi quá mệt mỏi với ông ta.”

“Vậy là thất vọng rồi,” Raymond West nói. “Vì nếu trong tiềm thức mục sư có dự định ra tay thì mục sư sẽ không bao giờ nói về ông ta như thế.”

Anh ta thở dài.

“Giả định của tôi thế là sụp đổ. Có khả năng chỉ là một vụ giết người thông thường — tên săn trộm trả thù, đại loại thế.”

“Chiều nay cô Cram vừa đến thăm tôi,” bà Marple nói với Griselda. “Tôi gặp cô ấy trong làng và mời cô ấy đến thăm vườn nhà tôi.”

“Cô ấy yêu vườn tược lắm sao?” vợ tôi hỏi.

“Tôi không nghĩ thế,” bà Marple khẽ nheo mắt, “nhưng cô có thấy đó là cơ hội tuyệt vời để cô ấy tán chuyện không?”

“Bà nghĩ gì về cô ấy?” Griselda nói tiếp. “Theo tôi thì cô ta không tệ lắm đâu.”

“Cô ta tự nguyện kể lể đủ mọi chuyện — thực sự là đủ mọi chuyện trên đời,” bà Marple đáp. “Về bản thân và họ hàng thân thích. Hình như họ hàng cô ấy chẳng còn ai, hoặc ở tận Ấn Độ. Thật đáng buồn. À, cuối tuần này cô ta dọn đến Old Hall đấy.”

“Vậy ư?”

“Phải, hình như bà Protheroe mời cô ta — hay cô ta gợi ý bà ấy cũng chẳng rõ. Để làm thư ký giúp bà ấy — rất nhiều thư từ phải giải quyết. Hóa ra lại may cho cô ta vì tiến sĩ Stone đi vắng nên cô ta chẳng có việc gì mà làm. Cuộc khai quật vừa rồi quả là sôi động.”

“Stone à?” Raymond hỏi. “Là nhà khảo cổ phải không?”

“Đúng rồi, ông ấy đang tiến hành khai quật di chỉ trên đất nhà Protheore.”

“Ông ấy cừ lắm,” Raymond nói. “Một nhân vật xuất chúng trong lĩnh vực khảo cổ. Cách đây không lâu tôi đã ăn tối và trò chuyện cùng ông ta, rất thú vị. Tôi phải tìm gặp ông ấy mới được.”

“Rủi thay ông ấy đã đi London,” tôi nói. “Mà hồi chiều anh đã chạm trán ông ta ở nhà ga đấy.”

“Tôi chạm phải mục sư thì có. Mục sư đi với một người béo lùn — mang kính ấy.”

“Đúng rồi — là tiến sĩ Stone.”

“Nhưng thưa mục sư kính mến — đó không phải là Stone.”

“Không phải là Stone sao?”

“Đó không phải là nhà khảo cổ. Tôi biết ông Stone rất rõ. Không phải là Stone — hoàn toàn không giống một chút nào.”

Chúng tôi trố mắt nhìn nhau, riêng tôi nhìn chăm chăm bà Marple.

“Quái lạ,” tôi nói.

“Chiếc vali,” bà Marple tiếp.

“Nhưng tại sao chứ?” Griselda hỏi.

“Chuyện này làm tôi nhớ có lần một người giả dạng nhân viên kiểm soát hệ thống khí đốt đến làng ta,” bà Marple lẩm bẩm. “Hắn ta cũng đã vớ được một mẻ nho nhỏ.”

“Một tên lừa đảo,” Raymond West nói. “Chà, bây giờ sự việc bắt đầu thú vị đây!”

“Vấn đề là có liên quan gì đến vụ mưu sát không?” Griselda hỏi.

“Không nhất thiết, nhưng…” Tôi nhìn bà Marple.

“Một việc quái lạ,” bà nói. “Lại thêm một việc quái lạ.”

“Vâng,” tôi đáp rồi dợm đứng lên. “Tôi thấy cần phải báo chuyện này với ông thanh tra ngay lập tức.”