Thật khó biết nên bắt đầu câu chuyện này từ đâu, nhưng tôi chọn khởi điểm là bữa ăn trưa ở nhà mục sư vào một ngày thứ tư. Tuy cuộc chuyện trò hôm ấy về cơ bản chẳng liên quan gì đến sự việc đang được nói đến, nhưng nó vẫn chứa đựng vài tình tiết có ảnh hưởng đến những diễn biến sau đó.

Tôi mới cắt xong miếng thịt bò nấu kỹ (tiện thể nói luôn là dai nhách), và vừa đặt mình xuống ghế tôi vừa bình luận theo cách không mấy phù hợp với bộ áo mình đang mặc, rằng người nào trừ khử được đại tá Protheroe xem như làm phúc cho thiên hạ.

Dennis, thằng cháu tôi, buột miệng: “Ngày nào người ta tìm thấy ông ấy nằm trên vũng máu thì điều bác nói sẽ bất lợi cho bác đó. Cô sẽ đứng ra làm chứng đúng không, cô Mary? Cô ấy sẽ khai bác đã vung con dao lạng thịt lên không chút khoan dung như thế nào.”

Mary, người phục vụ trong nhà mục vụ với đồng lương ngày càng cao và công việc ngày càng thoải mái hơn, nói gọn lỏn: “Rau nè,” rồi vùng vằng ấn chiếc đĩa nứt xuống trước mặt thằng bé.

Vợ tôi hỏi giọng thông cảm: “Ông ta vẫn khó chịu lắm hở mình?”

Tôi không đáp ngay, vì Mary sau khi dằn đĩa rau xuống bàn, lại tiếp tục dí món bánh bao nhão nhoét và cực kỳ khó nuốt ngay trước mặt tôi. Tôi nói, “Cám ơn, tôi không dùng,” thế là cô ta đặt đĩa xuống bàn đánh xoảng rồi bước ra khỏi phòng.

“Em quản việc nhà chẳng ra làm sao mình nhỉ?” Giọng vợ tôi thoáng chút ân hận.

Về điều này thì tôi sẵn sàng đồng ý với nàng. Vợ tôi tên là Griselda — cái tên rất hợp với vợ một mục sư. Nhưng chỉ phù hợp có chừng ấy thôi. Còn ra, nàng tuyệt đối không phải là loại nhu mì dễ bảo.

Tôi luôn cho rằng là mục sư thì không nên lập gia đình. Nhưng vì sao tôi lại hối thúc Griselda kết hôn với tôi chỉ sau hai mươi bốn tiếng đồng hồ quen nhau, đến bây giờ tôi cũng không hiểu nổi mình nữa. Với tôi, hôn nhân là hệ trọng, cần tìm hiểu lâu dài và đắn đo cân nhắc rồi mới tiến tới chuyện trăm năm, và nhất là phải hợp nhau về sở thích cũng như tính tình.

Griselda trẻ hơn tôi gần hai mươi tuổi. Nàng yêu kiều đến mức làm thiên hạ điên đảo, nhưng lại hoàn toàn không có khả năng làm bất cứ việc gì cho ra hồn. Chuyện gì nàng cũng vụng về, và sống với nàng nhiều khi thật mệt mỏi. Nàng xem giáo khu như một thứ trò đùa lớn phục vụ thú tiêu khiển của mình. Tôi đã cố uốn nắn nàng nhưng thất bại. Hơn bao giờ hết tôi càng tin chắc tình trạng độc thân là điều giới tu hành ao ước. Tôi thường tìm cách bóng gió như thế với Griselda, nhưng nàng chỉ cười to.

“Mình ạ,” tôi bảo, “giá như mình chịu khó tập để tâm một chút…”

“Thì em vẫn lưu ý đấy chứ,” Griselda đáp. “Nhưng nói chung em thấy mình càng cố gắng thì mọi việc càng tệ hơn. Rõ ràng tính em không quản được việc nhà. Vì thế em nghĩ tốt hơn hết cứ giao khoán mọi việc cho Mary và chấp nhận sống làng nhàng cũng như ăn uống linh tinh cho xong mình ạ.”

“Còn chồng em đây thì sao hở mình?” Tôi hỏi giọng trách móc, rồi nhớ lại một đoạn trích từ Kinh Thánh về ngày tàn của một con người khốn khổ bất hạnh, tôi nói thêm: “Bà ta đã chăm sóc người thân của mình như thế đó…”

“Nghĩ xem, mình không bị sư tử xé xác hoặc bị lên giàn hỏa thiêu là phúc bảy mươi đời rồi nhé,” Griselda vội ngắt lời tôi. “Ăn uống không vừa miệng, nhà cửa bụi bặm hay ruồi muỗi thì có gì ghê gớm mà phải làm ầm lên cơ chứ! Mình kể tiếp em nghe về đại tá Protheroe đi. Dù sao, Cơ Đốc giáo không có người trông giữ nhà thờ mà đâm ra lại hay.”

“Lão già cục súc vênh vang,” Dennis nói. “Chả trách bà vợ đầu của ông ta phải bỏ của chạy lấy người.”

“Bà ta còn biết làm gì khác hơn thế nữa,” vợ tôi nói.

“Griselda, tôi không cho phép mình ăn nói thế đâu nhé,” tôi xẵng giọng.

“Cưng à, kể em nghe về ông ta xem nào,” vợ tôi âu yếm. “Chuyện gì vậy hở mình? Có phải chuyện trợ tế Hawes suốt ngày gật gà gật gù làm dấu thánh không?”

Hawes là trợ tế mới của chúng tôi, vừa đến đây chỉ hơn ba tuần lễ. Cậu ấy theo quan điểm Thượng Giáo hội* và ăn chay vào thứ sáu hàng tuần, còn đại tá Protheroe lại chống đối mọi nghi lễ dưới bất kỳ hình thức nào.

“Quả ông ta đã có đề cập chuyện ấy, nhưng lần này thì không phải vậy. Mọi rắc rối là từ tờ tiền một bảng của bà Price Ridley mình ạ.”

Bà Price Ridley là một người sùng đạo trong giáo khu. Vào buổi lễ đúng ngày giỗ con trai mình, bà đã cúng tờ một đồng bảng vào hòm công đức; sau đó khi đọc thông báo tổng số tiền quyên góp, thấy tờ bạc lớn nhất được liệt kê chỉ là tờ mười shilling*,” bà rất phiền lòng.

Bà phàn nàn với tôi về điều này, và tôi vạch ra cho bà thấy hẳn bà đã nhầm lẫn.

‘Chúng ta chẳng ai còn trẻ như xưa, và đó là cái giá chúng ta phải trả cho thời gian,’ tôi cố gắng kết thúc câu chuyện một cách lịch sự, nhưng không ngờ lời nói của tôi chỉ càng chọc giận bà nhiều hơn. Bà bảo việc này rất kỳ quặc và hết sức ngạc nhiên vì sao tôi lại không nhận ra. Rồi bà quày quả bỏ đi và mang chuyện bực bội này kể cho đại tá Protheroe, tôi đoán vậy. Protheroe là người hễ có dịp là thích làm to chuyện. Đáng tiếc ông ta lại sinh sự ầm ĩ vào ngày thứ tư, mà các buổi sáng thứ tư tôi thường giảng ở Church Day School, nên việc này khiến tôi hết sức bực bội và đầu óc bị rối tung suốt ngày hôm đó.

“À, em nghĩ chắc hẳn ông ta thích thú lắm,” vợ tôi nói như thể cố gắng nêu quan điểm của mình một cách công bằng. “Chẳng có ai xun xoe quanh ông ta mà gọi ông ta là mục sư kính mến, chẳng ai thêu hài cho ông ta hay tặng ông ta quà Giáng sinh. Đến vợ con ông ta còn ngán ông ta tận cổ… Em cho rằng chuyện vừa rồi khiến lão ấy vui sướng vì cảm thấy ta đây cũng có lúc quan trọng.”

“Nhưng có nhất thiết phải gây sự như thế đâu!” Tôi vẫn còn đôi chút cáu giận. “Tôi nghĩ ông ta hoàn toàn không nhận ra điều ám chỉ trong lời nói của mình, ông ta muốn kiểm tra toàn bộ sổ sách của nhà thờ — để xem liệu có tham ô hay không — ông ta nói đúng như vậy đó. Tham ô à? Ông ta nghi ngờ tôi biển thủ quỹ của nhà thờ hay sao?”

“Không ai có thể nghi ngờ mình về bất cứ điều gì, mình ạ,” Griselda nói. “Mình luôn đứng trên mọi ngờ vực một cách quá rõ ràng minh bạch đến mức đó cũng là cơ hội quý báu cho mình. Em ước gì mình biển thủ quỹ truyền giáo đi. Em ghét mấy người truyền giáo lắm — chẳng bao giờ ưa nổi họ.”

Lẽ ra tôi đã khiển trách nàng vì ý nghĩ trên, nhưng ngay lúc ấy Mary lại mang vào món bánh pudding gạo còn chưa kịp chín tới. Tôi nhẹ nhàng phản đối thì Griselda đã bảo người Nhật bao giờ cũng ăn cơm nửa sống nửa chín và kết quả là đầu óc họ thuộc hàng siêu việt.

“Em cam đoan nếu mình dùng món pudding gạo này mỗi ngày cho đến chủ nhật thì mình sẽ có bài giảng siêu phàm đấy,” nàng nói thêm.

“Lạy trời đừng như thế,” tôi rùng mình đáp. “Chiều tối mai Protheroe sẽ đến đây và sẽ cùng tôi kiểm tra sổ sách. Tôi còn phải chuẩn bị bài giảng hôm nay nữa. Nhắc đến mới nhớ, tôi quá mải mê chuông trình Reality của Canon Shirley nên chưa kịp làm xong. Còn mình, chiều nay mình làm gì hả Griselda?”

“Làm nghĩa vụ của em,” Griselda đáp. “Nghĩa vụ của vợ mục sư quản nhiệm. Tiệc trà và chuyện gẫu lúc bốn giờ rưỡi mình ạ.”

“Có những ai đến dự?”

Griselda đếm trên đầu ngón tay, mặt rạng ngòi vẻ đức hạnh:

“Có bà Price Ridley và bà Wetherby này, rồi bà Hartnell và bà Marple hắc ám ấy nữa.”

“Tôi thì lại thích bà Marple,” tôi nói. “Ít ra bà ấy còn biết hài hước.”

“Bà ấy là bà cô không chồng quái chiêu nhất làng này,” Griselda đáp. “Bất cứ chuyện lớn chuyện nhỏ gì bà ta cũng biết — và toàn suy ra những điều tồi tệ nhất.”

Như đã nói, Griselda trẻ hơn tôi rất nhiều. Còn ở tuổi tôi bây giờ, tôi hiểu điều tồi tệ nhất thường lại là sự thật.

“Này, đừng có mong cháu đến dùng trà nhé, Griselda,” Dennis bảo.

“Quỷ sứ!” Griselda độp lại.

“Thì sao! Nhưng cho bác hay, hôm nay nhà Protheroe đã mời cháu chơi tennis rồi đấy.”

“Quỷ sứ!” Griselda lại nói.

Dennis khôn khéo rút lui, và Griselda cùng tôi vào phòng làm việc.

“Em tự hỏi không biết sẽ có ai đến dùng trà đây,” Griselda nói. “Tiến sĩ Stone và cô Cram, em nghĩ thế, và có thể có bà Lestrange nữa. À, hôm qua em gọi điện nhưng bà ấy vắng nhà. Vâng, em chắc chắn bà Lestrange sẽ đến dùng trà. Mà cái cách bà ấy dọn về đây ở và họa hoằn lắm mới bước ra khỏi nhà quả là bí ẩn phải không mình? Hệt như trong truyện trinh thám ấy. Mình xem này — ‘Bà ấy là ai, người phụ nữ bí ẩn với khuôn mặt xinh đẹp nhợt nhạt kia? Quá khứ bà ta ra sao? Chẳng ai biết được. Có chút gì nhuốm màu tai ương quanh bà ấy.’ Em nghĩ chắc bác sĩ Haydock quen biết bà ta mình ạ.”

“Mình đọc quá nhiều truyện trinh thám rồi, Griselda à,” tôi ôn tồn nhận xét.

“Còn mình thì sao chứ?” nàng vặc lại tôi. “Hôm nọ khi mình ngồi đây soạn bài Phúc âm thì em đi tìm khắp nơi không ra cuốn vết bẩn trên cầu thang; cuối cùng em phải vào hỏi xem mình có thấy nó ở đâu không, và em đã thấy gì mình nhỉ?”

Tôi đỏ mặt.

“Tôi chỉ cầm lên xem qua thôi. Tình cờ thoáng thấy một câu và…”

“Em biết ngay cái câu tình cờ ấy là gì rồi,” Griselda đáp rồi hùng hồn trích dẫn. “Thế rồi xảy ra một việc hết sức lạ lùng — Griselda đứng dậy băng qua phòng và âu yếm ôm hôn ông chồng luống tuổi của nàng.”

Rồi nàng làm đúng theo câu chữ vừa đọc.

“Chuyện này có gì lạ đâu hở mình?” tôi hỏi.

“Lạ chứ sao không!” Griselda đáp. “Mình có hiểu không Len, lẽ ra em đã có thể cưới một bộ trưởng, một tòng nam tước, một ông chủ công ty giàu có, ba viên sĩ quan và một chàng lãng tử bảnh bao, thế nhưng em lại chọn mình. Điều ấy chẳng làm mình ngạc nhiên sao?”

“Vào lúc ấy thì đúng là tôi hết sức ngạc nhiên và vẫn thường tự hỏi vì sao mình lại chọn tôi.”

Griselda cười.

“Vì việc ấy làm em cảm thấy mình có quyền lực vô song,” nàng thủ thỉ. “Những người khác chỉ đơn thuần thấy em tuyệt vời và dĩ nhiên cưới được em là họ vô cùng sung sướng. Còn mình thì không thích cũng không hài lòng em về bất cứ chuyện gì, và lúc ấy mình cứ như không chịu đựng nổi em vậy! Con người kiêu kỳ trong em làm sao có thể chấp nhận điều đó cơ chứ! Thà ngấm ngầm làm ai đó mất ăn mất ngủ em thấy còn thú vị hơn làm bình hoa di động trang trí trong nhà họ. Em khiến mình cực kỳ khó ăn khó ở, lúc nào cũng chọc ngoáy, vậy mà mình vẫn si em phát điên đó thôi. Mình mê em như điếu đổ, có đúng không mình nhỉ?”

“Đương nhiên tôi rất yêu mình, mình ạ.”

“Ôi Len, mình mê em ấy chứ. Mình có nhớ cái ngày em ở thành phố đánh điện về nhưng mình không nhận được vì hôm ấy em gái bà trưởng phòng bưu điện chuyển dạ sinh đôi nên bà ta quên bâng chuyển điện đi không? Mình có nhớ mình đã lo lắng ra sao và gọi cho Scotland Yard làm ầm ĩ thế nào không?”

Có những việc người ta ghét phải nhớ lại. Hồi ấy quả thật tôi cực kỳ điên rồ. Tôi nói:

“Cưng à, nếu mình không phiền thì tôi muốn tiếp tục soạn bài giảng.”

Griselda cáu kỉnh thở dài đánh sượt, nàng vò tóc tôi rối bù lên rồi lại vuốt cho mượt và nói:

“Mình không xứng với em đâu. Thực sự mình chẳng xứng. Em sẽ hẹn hò với anh chàng họa sĩ, em sẽ làm cho mà xem — thật đấy. Rồi sẽ có xì-căng-đan trong giáo phận này, mình chờ nhé.”

“Đã có nhiều vụ như thế rồi,” tôi nhẹ nhàng đáp.

Griselda cười phá lên, hôn gió tôi rồi bước qua cửa hông ra khỏi văn phòng.