uổi hoàng hôn của một ngày mùa hạ nóng bức. Trừ tiếng róc rách của một con suối nhỏ, quang cảnh ở khe núi này lặng lẽ im lìm.

Nhưng giờ đây có tiếng những bước chân, tiếng lao xao của các sỏi đá, tiếng răng rắc của một cành cây, tiếng xào xạc của lá.

Người đang leo núi này trẻ và có thân hình chắc nịch. Anh mặc một bộ thường phục, mang ca-vát, cổ giả và đi giày.

Trên đường trở về, hai người leo núi đi qua anh. Quần áo của anh rõ ràng trái ngược với quần áo của họ. Họ mặc quần áo soóc kaki, áo sơ mi cổ bẻ, đi giày có đóng những chiếc đinh đầu to ở đế. Anh từ chối lịch sự, nhã nhặn, song kiên quyết lời đề nghị dẫn đường của họ.

Giờ đây, anh có một mình, một mình với các tản đá, các vách đá, các dòng suối róc rách và bầu trời vương cao.

Anh tháo ca-vát và cổ áo, rồi trèo lên, lên mãi, không hề nhìn lại thung lũng phía sau.

Thỉnh thoảng, anh dừng lại để thở và mở phanh chiếc sơ-mi ướt đẫm, dính chặt vào da. Nhưng anh cứ nhìn đăm đăm lên phía trên, nhìn đỉnh núi Têhơn, cái đích anh nhằm đi tới.

Một giờ, hai giờ, ba giờ đã trôi qua… kể từ khi anh bảo nàng ra về. Chẳng bao lâu nữa, trăng sẽ mọc và vách đá dựng đứng sẽ chuyển sang màu trắng bạc. Trước khi đó, anh vẫn phải dò dẫm trong bóng tối. Cứ theo hướng lên cao, thở hổn hển, toát mồ hôi, hăm hở.

Cuối cùng là không khí tinh khiết, trong sạch của đỉnh núi, một vùng nhấp nhô gợn sóng trải rộng hàng dọc, cao hơn mặt biển hơn một nghìn mét. Nhưng cuộc hành trình của anh chưa kết thúc. Anh vẫn còn phải leo từ đỉnh hẻm núi vừa mới leo tới cái vách đứng ở phía trên, và nhìn thẳng xuống thành phố.

Đến rìa một vách đứng cao, anh ngồi xuống, châm điếu thuốc lá cuối cùng. Nhờ anh lửa que diêm, anh nhìn thấy đồng hồ chỉ mười hai giờ kém mười lăm. Anh quăng vỏ diêm xuống vực sâu, rồi đặt hai tay lên đầu gối.

Vầng trăng bán nguyệt đã mọc ở khoảng trời xa xa rọi chiếu những vách đá cheo leo, tạo nên những bóng đen quái đản trong thung lũng. Anh nhìn đăm đăm xuống. Vực thẳm bên dưới anh dường như không có đáy, nhưng anh biết rằng trong bóng tối nằm sâu thẳm bên dưới có ẩn núp nhiều tảng đá khô khốc thê lương. Xa hơn, trên những sườn thấp hơn, ánh đèn của thành phố cụm lại. Ở một chỗ nào đó, trong ánh đèn có một gian phòng lúc này tối tăm và im lặng, nơi đó vừa được tha bổng, vừa bị kết án cùng ngày hôm nay. Đó là lý do giờ đây anh đang ngồi trong bóng tối ở bên ngoài, đăm đăm nhìn xuống vầng sáng lấp lánh của những ngôi nhà.

Chòm sao Thập Tự Phương Nam thấp thoáng phía trên chân trời xa xa; trên đầu anh là chòm sao Oriôn và nhóm Thất Tinh đang rũ xuống. Các ngôi sao rực rỡ trên bầu trời lặng lẽ, mượt như nhung. Trên các chòm sao ở bầu trời, tất cả đều vô tận, trong thành phố, cuộc đời của con người là một khoảnh khắc.

Vậy thì bây giờ hay ngày mai thì có gì quan trọng? Tâm trí anh trở lại buổi tối hôm đó vào tháng năm, anh gặp lại nàng sau hơn mười năm xa cách. Ngày mai thì sao? Liệu họ có cùng nhau đi tới một đất nước mới nào đó không?

…………………………………………

Nhưng ngay cả ở em, Ren à, thiên kiến màu da cũng rất thâm căn cố đế. Em không thể nào chạy trốn khỏi nó được đâu. Đi tới một đất nước khác… nó sẽ cùng đi với chúng ta, cứ nhăm nhăm nhở nhở… nó sẽ cùng ăn với chúng ta… nó sẽ leo lên chiếc giường đôi lứa.

Xtivơ, em là một người hạnh phúc. Em đã là một đứa trẻ da màu. Trả lại bi của anh đây này, anh Entơni; chúng chẳng chịu chơi với em.

Xtivơ ơi, em là một người da màu; em dạy học, em viết lách, em nói lên tình cảm của dân tộc em – dân tộc của anh mà anh đã chạy trốn.

Hãy xem những điều mẹ đã làm cho con, mẹ ơi. Hãy xem những điều con đã tự làm cho con. Hãy xem những gì mà sự vô nhân đạo của con người đã gây ra cho con người.

Tại sao anh không đen sẫm như em, Xtivơ ơi? Tại sao em không trắng như anh?

Tôi đã chiến đấu cho tự do, cho tình anh em của con người. Có nhớ khi những viên đạn trái pháo nổ, những mảnh đạn bay không? Ẩn nấp đi! Tôi đã xem thông báo, thưa ông?

Sáu người trên một chiếc xe tải đã bay xuống địa ngục, thưa ông?

Tôi ở đâu đây?

Ren ơi, em đang ở dưới ấy. Giữa những quần sáng ấy. Ôi Ren ơi, anh phải làm gì đây?

Entơni này, bên cạnh em trai mi, mi nhỏ bé và thấp hèn.

Grantơ kia kìa. Anh ta là một người da màu. Ông Hatli sẽ thích anh làm con rể đấy - sẽ thích đấy, nếu như…

Grantơ này, anh sẽ hiểu rõ việc tôi không thể để anh làm trong hãng của tôi. Chúng tôi không dùng người da màu…

Lại đây, anh Entơni, chúng tôi đã có việc cho anh anh ơi! Nhưng sống như một người da trắng, anh không thể hòa hợp với dân tộc chúng tôi, anh ạ.

Phải chăng cơn bùng nổ của ba em có thể là do ba em có… một dấu vết về…

Không, anh thân yêu, chẳng có điều gì như thế về chúng tôi đâu…

Không, anh thân yêu, chẳng có điều gì như thế về chúng tôi đâu…

Không, anh thân yêu…

………………

Phía trên những vách đá cheo leo trơ trụi của dãy núi Hà Lan thuộc miền Hôtantô xa xôi, một vệt sáng màu xám lấp lánh, ban đầu còn rụt rè, về sau bạo dạn hơn khi nó hòa lẫn với những màu phấn trải khắp bầu trời. Khắp phương đông đã nhuộm ánh bình minh. Màu hồng chói nhanh chóng chuyển sang màu vàng tươi, và vầng dương tỏa ra một anh sáng yếu ớt dọc theo chân trời.

Anh đã từng ngắm nhiều cảnh bình minh như thế trên dãy núi kia. Giờ đây anh cũng ngắm nhìn, nhưng đôi mắt mệt mỏi của anh không nom thấy màu hồng, màu vàng hay màu hồng đen của các đỉnh núi quanh anh. Đối với anh, đất trời chỉ có một màu duy nhất, đó là màu chì tẻ ngắt chống lại cuộc tấn công của một ngày mới nữa vào tâm hồn anh.

Bất chấp cái đau ê ẩm của đôi chân, anh thong thả đứng lên và đưa mắt xuống vách đá, đăm đăm nhìn những bóng tối đang co lại. Trên vầng trán anh giờ đây đã mất hẳn nét ưu tư, vì so với những cạnh sắc lởm chởm của cuộc đời, những tản đá trong vực thẳm dưới kia tựa như chiếc giường giải đệm lông chim còn êm dịu hơn nhiều.