ntơni bắt đầu đi học khi lên năm. Bây giờ sắp đến sinh nhật lần thứ năm của Xtivơ, nhưng cha mẹ nó vẫn chưa tìm được cách nào giải quyết chuyện học hành của nó.

Giống như tình thế khó xử, tiến thoái lưỡng nan của một cô gái chưa chồng nhưng đã có mang, ngày tháng càng trôi qua càng tăng nỗi khiếp hãi.

Hơn nữa, việc đứa con đầu lòng của họ được mọi người ưa thích chỉ làm cho vấn đề thêm trầm trọng; họ càng lo lắng, không muốn có bất cứ chuyện gì ngăn bước tiến của thằng bé.

Chưa đầy mười một tuổi, Entơni đã thắng trong cuộc thi bơi của “Thiếu niên dưới mười hai tuổi” tổ chức nhân ngày hội trường. Trong những môn thể thao khác, Entơni cũng đạt nhiều thành tích. Meri biết rất rõ là con mình được mọi người quý mến, nó được công nhận là đứa trẻ thông minh, hoạt bát và nhanh nhẹn. Nước da trắng và tính tình của Entơni làm cho những ai quen biết nó đều quên chuyện mẹ nó, người da màu…

Meri tự hỏi không hiểu nếu Giogiơ đưa được Xtivơ vào trường học da trắng thì điều đó có đúng hay không? Có công bằng không khi làm nguy hại tới vị trí may mắn mà Entơni được bạn bè nhìn nhận? Bởi vì, ngay cả khi những người có thẩm quyền ở trường nhận Xtivơ vào học, thì bố mẹ của những đứa trẻ khác có thể phản đối; và như vậy, thậm chí Entơni cũng có thể bị đuổi nốt. Chỉ nghĩ đến việc đó cũng đã đủ điếng người.

Trái lại, Xtivơ vào trường của Hội truyền giáo do nhà thờ mở dành cho trẻ em da màu là một điều hoàn toàn không thể nào nghĩ tới được.

- Không thể được, - chị nói khi ngồi ở hàng hiên trong một buổi tối, - Em biết những trường đó như thế nào rồi. Các lớp học quá đông, trẻ em ngồi xuống nền nhà, thiếu giáo viên, họ phải làm việc quá sức nên chất lượng kém. Em bỏ nghề dạy học không phải là không có lý do. Những đứa trẻ ở đấy rất bẩn thỉu đáng thương; sẽ không có những đứa trẻ tử tế đánh bạn với Xtivơ. Không, không, hoàn toàn không thể được!

- Phải, - Giogiơ lẩm bẩm, thở dài khốn khổ.

- Và em không muốn Xtivơ bị ghi dấu ấn suốt đời là một thằng bé da màu.

Giogiơ lẩm bẩm tán thành, nhưng tự nhủ: “Cứ y như là chưa phải thế không bằng!”.

- Hơn nữa, Meri nói tiếp, - như thế sẽ chia cắt hai đứa con của em mãi mãi. Cứ thế này thì về sau mọi việc sẽ rất khó khăn. Vã hãy xem việc có một đứa em học trường da màu… sẽ tác động đến Entơni như thế nào. Một khi Xtivơ bị phân loại là da màu, điều đó sẽ làm Entơni khốn đốn suốt cả đời. Còn bản thân chúng ta thì sao? Có lẽ nào chúng ta lại để: một đứa con học cùng với những đứa trẻ sống ở khu Klôpi?

- Phải.

- Thế thì chúng ta sẽ làm gì? – Meri tức điên lên được vì câu trả lời nhát gừng của chồng, và vì rõ ràng chồng chị muốn lảng tránh vấn đề đang bàn đến.

- Anh chỉ còn có cách nói với Hunđơ, - Giogiơ nói. – Ông ta khá là tử tế về mọi chuyện. Và ông ta vẫn còn là ông trùm của ban quản trị nhà trường.

Nghe nhắc đến tên Hunđơ, Meri bất giác rùng mình.

- Em không tin là ông Hunđơ có thể làm một việc gì đó giúp chúng ta nữa đâu, - Meri nói, im lặng một lát rồi đột nhiên nói thêm. – Chẳng lẽ chúng ta không thể gửi Xtivơ đến một trường Âu nào ở một thị trấn khác, tới một trường nội trú nào đó được ư?

- Không, nó hãy còn ít tuổi quá. Hơn nữa, - Giogiơ nói thêm một cách tàn nhẫn, - em biết rất rõ là nó đen quá không thể giả làm một đứa bé da trắng được. Chao ôi, tất cả cái chuyện vô lý chết tiệt này!

- Anh cứ hét to thế thì bọn trẻ thức dậy mất.

Meri hất đầu về phía cửa buồng của hai đứa con. Ở hiên rất yên tĩnh. Tiếng động duy nhất là tiếng khụt khịt của con Rôvơ sục tìm bọ chét. Giogiơ vỗ vỗ vào con chó, rồi lại quay về phía Meri.

- Em thấy đấy, Meri ạ, ở trường học mọi người thích Entơni và việc đó có thể làm cái cảm giác kia mất tác dụng. Đối với Xtivơ, cũng có thể như vậy.

Meri lắc đầu:

- Khôn, hoàn toàn khác hẳn. Nó không có cái tính hay vui đùa như Entơni. Em cho là nó thông minh đấy, nhưng nó sẽ không được nhiều người yêu thích. Nước da nó lại quá đen.

- Ồ, thế đấy, anh cho rằng trong những ngày tới đây thế nào chúng ta cũng tìm được mộ cách giải quyết nào đó.

- Anh thì lúc nào cũng nói như thế, anh Giogiơ ạ. Cứ để cho nước chảy bèo trôi liệu có ích gì?

Meri vào trong nhà pha trà.

Giogiơ vẫn ngồi lại ở hiên, hút tẩu thuốc.

Con Rôvơ nhẩy cẫng lên, cào cào vào Giogiơ; mũi nó sục tìm hai bàn tay Giogiơ. Anh nóng nảy đẩy con chó sang một bên.

Anh phải làm gì đây? Không được để cho con đường tiến lên của Entơni bị sụp đổ hệt như người ta đá vào ngôi nhà xếp bằng các khối gỗ của trẻ con. Nhưng Xtivơ, thằng bé bé bỏng đáng thương, nó cũng là con anh. Tại sao các lý lẽ bao giờ cũng xoay quanh Entơni và hạnh phúc của nó? Bản thân anh, chính Giogiơ Grêơm này, cũng không từng là con út trong nhà hay sao? Nhưng, con cái phải được đối xử công bằng.

Nhưng không phải chỉ riêng mình Giogiơ bị hành hạ dày vò về tương lai. Bởi vì, mệt lử do chơi đùa quá sức suốt buổi chiều và nằm thao thức trên giường, Entơni đã nghe hết mọi lời bàn bạc của bố mẹ.

Mắt mở to, nó day dứt đau khổ trong bóng tối.