om thấy Entơni buộc cái giỏ vào phía trước chiếc xe đạp, Rôvơ, con chó nuôi kế tiếp con chó già Xpơđơ sủa điên cuồng, vẫy đuôi và thở hổn hển, thè cái lưỡi cong thành nếp. Đó là dấu hiệu một chuyến đi chơi sông. Bé Xtivơ cũng đứng xem công việc sửa soạn, nhưng yên lặng, lảng xa, vì nó biết mình chẳng thể được đi. Anh nó chẳng bao giờ đưa nó đi đâu cả.

Mang theo con chó lai có chiếc mũi đen nhô ra phía trên cái giỏ, Entơni đạp xe tới nhà Bốp, rồi hai đứa cùng lên đường.

Trong mấy tháng liền, dòng sông đã cạn đi và vẩn bùn dưới anh nắng chói chang, và trên mặt sông, cơ man là muỗi lớn muỗi bé vo vo khúc hát về cảnh tù hãm. Nhưng mưa đã trút xuống các ngọn núi xa xa, và tuần trước, một dòng lũ đã chảy xiết, bật rễ các bụi lùm và cây cối, cuốn trôi bò, ngựa và cừu.

Khi Bốp và Entơni tới ngọn đồi có mấy chiếc lán lợp tôn mới và lều bạt tạo thành một trại nhỏ của những người đào kim cương bồi tích, thì dòng sông nằm phía dưới cùng, chạy ngay ở khoảng cách ấy, chúng cũng có thể nhìn thấy nước sông dâng lên đáng kể. Thế là hai đứa vội vã đạp xe qua các bụi cây, rồi dựng xe tìm cái hang nhỏ có giấu hai chiếc thuyền tự làm bằng sắt tây. Bốp và Entơni an tâm thấy nước lũ không tới đó. Rõ ràng nước đang rút từ từ.

Hai đứa kéo thuyền về phía bờ sông.

- Nào, lôi con vật này lên – Entơni nói, chỉ hai con cừu bị thụt trong đám sình lầy. Chắc chúng đã ở đây suốt đêm.

Hai con cừu bị thụt sâu đến mức chúng chẳng trông thấy bụng đâu cả. Hoảng sợ vì hai chú bé lại gần, chúng vùng vẫy bất lực cố thoát ra, nhưng lại càng lún sâu xuống bùn nữa.

Bốp và Entơni vật lộn một hồi lâu cố cứu hai con cừu. Công việc đó càng khó khăn hơn vì hai con vật không biết hai đứa trẻ đang cố giúp chúng. Cuối cùng hai đứa kéo được con cừu nhỏ ra khỏi vũng bùn bết chặt. Tuy bị tê cứng, nhưng con vật này vẫn cố lao vội vào các bụi cây.

Entơni và Bốp chuyển sang cứu con cừu lớn. Hai chân dang ra sau và trụ vào hai cành cây to vừa đặt xuống bùn, Entơni kéo cổ con vật, trong khi đó ở đằng trước Bốp lội bùn đến đầu gồi đẩy con vật giật lùi và hét to đầy kích động. Từ chỗ đất cứng gần bên, con Rôvơ sủa vang hỗ trợ.

Bốp và Entơni vật lộn một hồi lâu, cố sức cứu con cừu.

- Bọn ngốc chúng mày làm trò gì đấy? – Một đứa nào đó hét to.

Entơni nhìn lên. Hai thằng bé đang đứng cạnh đám bùn. Một đứa là Van Đe Mecvơ cùng học ở trường.

- Đang cố lôi một con cừu ra khỏi chỗ này, chúng mày không thấy à? – Bốp vặn lại – Đến đây giúp chúng tao với.

- Hai đứa mày cho là chúng ta cũng cảm hấp như chúng mày à? Ai lại đi lo cho một con cừu?

Entơni và Bốp tiếp tục lôi kéo. Nhưng khi giẫm lép bép xuống bùn mút chặt, chúng càng gặp khó khăn hơn.

Đột nhiên, có những cục bụn rơi cung quanh Entơni và Bốp, Van Đe Mecvơ và đứa bạn nó đang thích thú giải trí theo kiểu riêng của chúng.

Bỏ con vật, Bốp và Entơni lội qua đám bùn tới chỗ đất cứng hơn, nơi hai đứa kia đang đứng.

Thằng bé đi cùng Van Đe Mecvơ bỏ chạy ngay từ lúc bắt đầu đánh lộn. Còn Van Đe Mecvơ thì chỉ đến khi mất một chiếc răng cửa và chảy máu mồm, mới bỏ chạy. Đến một khoảng cách an toàn, nó quay lại hét to:

- Đồ chó lai da màu! Đồ chó lai da màu. Bố tao bảo mày là một con chó lai chết tiệt.

Nó biến mất vào chỗ những cây cối cao hơn trên bờ sông.

Thở hổn hển sau trận đánh gây cấn vừa rồi, Bốp quay lại hỏi Entơni:

- Nó bảo “chó lai da màu” là gì nhỉ?

Entơni chỉ trả lời:

- Tớ không biết.

Bốp hoàn toàn thờ ơ trước lời lăng mạ đó và vô tư như mọi khi, rủ bạn quay lại cứu con cừu. Hai đứa lại tiếp tục co kéo. Nhưng tâm trí Entơni không còn để vào công việc làm đó nữa. Chúng co kéo thêm một lúc lâu, rồi mệt mỏi vì quá gắng sức, đồng thời hy vọng chủ con cừu thế nào cũng sẽ đến dòng sông này lôi nó lên, chúng bỏ dở công việc. Ánh mặt trời đang lặn tạo nên các hình kỳ quái của cây cối và ngọn đồi, khi hai đứa trèo vào thuyền rồi những mái chèo nhỏ bé khua lên mặt nước.

Thỉnh thoảng Bốp lại đưa ra một lời nhận xét, nhưng Entơni cứ im lặng khác thường.

Đây là lần đầu tiên có kẻ bảo nó, Entơni Grêơm là da màu. Mà ông Van Đe Mecvơ là một người vẫn đến khách sạn Đại Bàng thường xuyên…

Khi về gần tới nhà, Bốp chỉ vào quần áo của hai đứa lấm bùn và ẩm ướt. Nó nói buồn bã:

- Tớ mãi chơi quá đấy.

Nhưng lúc ngồi vào bàn ăn tối, Entơi đã thay quần áo sạch sẽ và gọn gàng.

Suốt bữa ăn, đầu óc nó cứ nghĩ đến những việc xảy ra trong ngày. Chậm rãi và thận trọng, nó nhìn em rồi nhìn mẹ.

Sau bữa ăn, Meri vào buồng của hai con. Thấy bộ quần áo vấy bẩn, chị hỏi Entơni lý do. Nó kể cho chị tất cả, chỉ trừ lời lăng mạ đã quất vào nó. Nó cũng muốn cho mẹ biết điều đó, nhưng có một cái gì trong lòng ngăn nó lại khi có mặt Xtivơ.

Hai anh em ngồi một lúc ở hiên với bố mẹ. Rồi Xtivơ đi ngủ, còn Entơni vào nhà học bài. Học xong, Entơni nhón chân đi ra hiên một lần nữa. Trong bóng tối, mẹ nó đang ngồi một mình ở chiếc ghế xếp. Bố đã đi dạo. Entơni lặng lẽ đến bên mẹ, mang theo một chiếc ghế, và nói khẽ kể cho mẹ nghe lời chế nhạo của thằng Van Đe Mecvơ.

Nghe đến mấy chữ “Đồ chó lai da màu”, Meri ngồi thẳng dậy. Rồi chậm rãi, chị ngả lưng vào mảnh bạt, hai tay đặt sau gáy, mắt đăm đăm nhìn mãi những cánh đồng và những mái nhà xa xa. Entơni cảm thấy thương mẹ và tủi thân vô cùng. Nó buồn rầu và căm giận thằng Van Đe Mecvơ, căm giận những loại người như thế. Mặc dù nó khao khát mong mẹ nó thốt ra vài lời bác bỏ việc mẹ con nó là da màu, nhưng nó biết chuyện đó ít nhất cũng có một phần sự thật. Kinh nghiệm trải qua đã ghi sâu bài học ghê tởm vào tâm trí nó.

Trong khi đó, Meri đang bị dày vò đau khổ, vừa muốn giúp con mình trong cơn đau đớn, vừa biết mình bất lực không thể an ủi hay chỉ bảo con được điều gì.

Chị ngồi im hồi lâu, mắt đăm đăm nhìn vào hư vô, trong lúc vầng trăng đã lên cao vượt quá những cây hồ tiêu cao lớn, mượt mà ở bên kia đường.

Entơni tưởng hàng giờ đã trôi qua. Thỉnh thoảng môi Meri mấp máy như muốn nói, nhưng lại không nói gì, giống như một bị cáo biết tình trạng vô vọng của mình. Đối với Entơni, buộc tội kẻ hành hạ, ngược đãi nó, chính là buộc tội mẹ nó.

Cuối cùng, Meri phá im lặng. Chị nói lên nỗi đau xót, nhục nhã của chị. Chị không thể tự an ủi mình, nhưng giờ đây phải tìm cách an ủi:

- Con thân yêu, con đừng buồn vì những kẻ như thằng bé hôm nay. – Chị hầu như van xin, biện bạch khi đưa tay ra nắm chặt tay con. – Thượng Đế đã tạo nên tất cả chúng ta. Người tạo ra người da trắng, da vàng, da đen và da màu. Người không ngừng lại để nói: “Ta đã tạo nên những người da trắng, và giờ đây, ta nghĩ rằng ta đã tạo ra cả chó lai da màu”. Có phải không nào? Đó là những lời thằng bé Van Đe Mevơ đã nói… không phải lời của Chúa, con ạ. Vậy Entơni thân yêu, nếu kẻ nào nói những lời như thế với con, con nên nhớ đó là lời của kẻ xấu xa, chứ không phải là lời của Chúa.

Chị mỉm cười âu yếm với con, nụ cười ấy chứa đựng tất cả tình thương của một người mẹ và sự che chở đứa con chống chọi với thế gian này. Entơni lên giường đi ngủ, trong lòng được an ủi đôi chút.

Giogiơ chưa về. Vầng trăng đỏ giờ đây nhợt hơn và nhỏ hơn đã lên cao hơn trên bầu trời. Đột nhiên, như một cơn con giật, Meri òa khóc nức nở buông thả lòng mình trong nỗi niềm tuyệt vọng xót xa.

Một lát sau, nghe tiếng Giogiơ trên đường, chị vội vã vào nhà, lau sạch ngấn nước mắt và tươi cười đón chồng.